TABERİ (RH.A)’İN BAKIŞ AÇISIYLA FURKAN SURESİ 66. VE 70. AYET-İ KERİMELER

66- Gerçekten orası ne kötü bir karargâh, ne kötü bir mekândır.

Allah Teala bu âyetlerde mümin kulların, rablerinden, cehennem azabı­nı kendilerinden uzaklaştırmasını dilediklerini ve cehennem azabının devamlı ve ızdıraph olduğunu dile getirdiklerini beyan ediyor. ^[1][68]

67- Onlar, harcadıkları zaman ne israf ederler ne de cimrilik. İkisi arasında orta bir yoi tutarlar.

Bazı müfessirlere göre âyette zikredilen “İsraftan maksat, malı, Allah’a isyan yolunda harcamak, “Cimrilik”ten maksat ise, Allah’ın farz kıldığı bir hak­kı kısıtlamak, malı o yolda harcamamaktır. İkisinin ortası ise, Aliaha isyan yo­lunda harcamamak ve Allah’ın farz kıldığı haklan yerine getirmektir.

Abdullah b.Abbas, İbn-i Cüreyc ve îbn-i zeyd, âyeti bu şekilde izah et­mişlerdir. Bunlara göre Allah’a isyan yolunda harcanan tek bir dirhem bile İsraf­tır. Allah yolunda harcanan herhangi bir miktar ise israf değildir, yerinde har­canmış bir maldır.

Diğer bir kısım müfessirlere göre ise buradaki “İsraftan maksat, nafaka­da, haddi aşıp fazla harcamaya kaçmaktır. “Cimrilik”ten maksat ise nafakayı kı­sıtlamaktır. İkisinin arası İse orta yolu tutmaktır. Bunlara göre, nafakayı temin etmek durumunda olan kişi, kendileri için harcamada bulunduğu kimselere had­dinden fazla harcamada bulunarak israfa kaçmamalı, onların nafakalarını kısıt­layarak ta cimriliğe düşmemelidir. Taberi bu görüşü tercih etmektedir.

Bazı alimlere göre de âyette zikredilen “İsraftan maksat, başkasına ait olan malı haksız yere yemektir. ^[2][69]

68- Onlar, Allah’ın yanında bir başkasını ilah edinip ona kulluk et­mezler. Ölümü hak edenler dışında,1 Allah’ın kıldığı cana kıymazlar. Zina etmezler. Kim de bunları yaparsa, işlediği günahın cezasını görür.

Rahman olan Allah’ın kullan, Allah’tan başka herhangi bir şeyi ona ortak koşmazlar. Sadece Allah’a kulluk eder ve ona itaatta bulunurlar. Dinden dönme, evli iken zina etme ve haksız yere adam öldürme gibi, kişinin kanını helal kılan haklı bir sebep olmadıkça, Allah’ın, öldürülmesini haram kıldığı cana kıymaz­lar. Zina etmezler. Kim de Allah’a ortak koşarak veya Allah’ın, öldürülmesini haram kıldığı cana haksız yere kıyarak veya zina yaparak bu yasaklananlardan herhangi birini yapacak olursa, Allah’ın kendisine vereceği cezayı mutlaka göre­cektir.

Bu âyet-i kerimenin nüzul sebebi hakkında çeşitli rivayetler vardır.

Abdullah b.Mes’ud (r.a.) diyor ki:

“Ben Resulullah’tan: “Allah katında hangi günah daha büyüktür?” diye sordum veya ona böyle bir soru soruldu. Resulullah şöyle buyurdu: “Seni yarat­tığı halde Allah’a başkasını denk tutmandır.” Dedim ki: “Ondan sonra hangisi­dir?” Seninle birlikte yemek yiyeceğinden korktuğun için çocuğunu öldürmen-dir.” buyurdu. “Sonra hangisidir?” dedim. Resulullah: “Komşunun hanımıyla zi­na etmendir.” dedi.

Abdullah b.Mes’ud diyor ki: “Allah Teala bu âyet-i kerimeyi, Resulul-lah’m sözünü tasdik etmek için indirdi. ^[3][70]

69- Kıyamet günü azabı kat kat olur. O korkunç azabın içinde hor ve hakir bir halde ebediyyen kalır.

Yani, Allah’a ortak koşan, haksız yere bir Mümini öldüren ve zina yapa­nın, kıyamette cezası ağırlattırılır ve o kimse cehennemin azabında hor ve hakir olarak kalır ve oradan ebediyyen çıkamaz. ^[4][71]

70- Ancak tcvbc eden, imanında samimi kalıp, salih amel İşleyen bu­nun dışındadır. İşte Allah, onların kötülüklerini iyiliklere çevirir. Allah, çok affeden ve çok merhamet edendir.

Abdullah b.Abbas diyor ki:

“Bundan Önceki iki ayet inince, Mekkeliler: “Biz, Allah’a başkalarım denk tuttuk, Allah’ın haram kıldığı cana haksız yere kıydık ve hayasızlıklar yap­tık.” dediler. Bunun üzerine Allah Teala bu âyeti indirdi ve “Tevbe edip imanın­da sabit kalan ve salih amel işleyenlerin cezaya çaptırmayacaklarını beyan etti. ^[5][72]

Abdullah b.Abbas dahil bir kısım âlimler hu ve bundan önceki âyetlerin Mekke’de nâziî olduklarını ve bu âyetlerin, iman etmeden önce bu günahları iş­leyip sonra tevbe edenleri bahse konu ettiğini, iman ettikten sonra, kasıtlı olarak bir mümini öldürenin tevbesinin ise kabul edilmeyeceğini söylemişler ve delil olarak bu âyetlerden daha sonra inen ve Medine’de nazil olduğunda ittifak edi­len Nisa Suresi’nin şu âyetini zikretmişlerdir: “Kim bir Mümini kasten öklürürse, onun cezası cehennemdir. Orada ebedi olarak kalacaktır. Allah ona gazap ve lanet etmiş ve onun için büyük bir azap hazırlamıştır. ^[6][73]

Diğer bir kısım âlimler ise bu âyetle adı geçen Nisa Suresi’ndeki âyetlerin çelişmediklerini, bu itibarla bunların birbirlerini meshetmediklerini söylemişler­dir. Zira Nisa Suresi’ndeki âyet, bir Mümini kasıtlı olarak öldürdükten sonra tevbe etmeyeni beyan etmiş bu âyet ise tevbe eden kimseyi bahse konu etmiş­tir. Ayrıca başka âyetlerde de şöyle buy utulmaktadır. “Şüphesiz ki Allah, kendi­sine ortak koşulmasını affetmez. Bunun dışmdakini dilediği kimse için affeder. Kim allah’a ortak koşarsa şüphesiz büyük bir günah ile iftira etmiş olur. ^[7][74]“Şüphesiz Allah kendisine ortak koşulmasını bağışlamaz. Bunun dışında diledi­ğini bağışlar. Kim Allah’a ortak koşarsa, muhakkak ki, derin bir sapıklığa düş-müştür. ^[8][75]Günah işlediği halde tevbe edip imanlı olarak ölen kişi için tevbe kapısının açık olduğunu beyan eden birçok sahih hadis bulunmaktadır.

Âyet-i kerimenin son bölümünde “..İşte Allah, onların kötülüklerini iyi­liklere çevirir..” Duyurulmaktadır. Bu ifade iki şekilde izah edilmiştir:

Birincisi şöyledir: Allah, şirk ve inkarcılıktan vazgeçip iman edenlerin, müşrikken işledikleri çirkin amellerini, mümin olduktan sonra işledikleri güzel amellere çevirir. Böylece onlar müşrik iken mümin olurlar, zina işlerken iffetli olurlar.” Taberi de bu izah şeklini tercih etmiştir.

İkinci izah şekli ise şöyledir: Kulun daha önce işlediği kötü ameller, tev­be etmesi sayesinde kıyamet gününde iyi amellere dönüşecektir. Zira kul, her günah işlediğini hatırlayınca pişmanlık duyacak ve Allah’tan affını isteyecektir. Böylece kıyamet gününe vardığında aleyhine yazılmış olan günahların, iyilikle­re çevirildiğini Öğrenecektir.” ^[9][76]