VEHBE ZUHAYLİ (RH.A)’İN BAKIŞ AÇISIYLA MERYEM SURESİ 23. VE 26. AYET-İ KERİMELER

Hz. İsa’nın Doğumu İle Meydana Gelen Olaylar

23-  Derken doğum sancısı onu bir kuru hurma ağacına (sığınmaya) mecbur etti. “N’olaydı bundan önce ölseydim, büsbü­tün unutulsaydım.” dedi.

24-   Ona aşağısından: “Üzülme, Rabbin senin altında bir nehir akıttı.” diye ses­lendi.

25-  “Ve o kuru hurma ağacını kendine doğru salla ki, üzerine derilmiş taze hurma düşürecektir.

26-  ‘Ye, iç; gözün aydın olsun. Eğer in­sanlardan birisini görürsen de ki: “Ger­çekte ben, Rahman’a oruç adadım. Bu gün hiç bir insanla konuşmam.”

Açıklaması

“Derken doğum sancısı onu bir kuru hurma ağacına (sığınmaya) mecbur etti. N’olaydım bundan önce ölseydim, büsbütün unutulsaydım, dedi.” Doğum sancı ve ağrıları, doğumu kolaylaşsın diye onu bir hurma ağacının gövdesine dayanıp ona asılmaya mecbur etti. Bu halin gelmesinden önce insanlardan utancı, dinî hususlarda kendisi hakkında kötü düşünülmesinden korktuğu için ölmüş olmayı yahut da bir tahta parçası ve bir ip gibi hiç bir kimsenin önem vermediği ve kendisine aldırış etmediği bir şey olmayı ya da büsbütün yaratılmamış ve bir varlık olarak ortaya çıkmamış olmayı temenni etti. İbni Kesîr şöyle der: Bu buyrukta fitne halinde ölümü temenni etmenin caiz oldu­ğuna delil vardır. O insanların bu konuda kendisi hakkında adil bir yoruma gitmeyeceklerini, bu çocuk sebebiyle sıkıntılarla karşılaşacağını, kınanacağı­nı, bu hususta onlara söyleyeceklerinde kendisini doğrulamayacaklarını bili­yordu. Halbuki daha önce onlar tarafından kendisini ibadete vermiş bir kimse olarak biliniyordu. Bu sefer aralarında ahlâksız bir zaniye olduğunu sanacak­lardı.

“Ona aşağısından: “Üzülme, Rabbin senin altında bir nehir akıttı diye ses­lendi. ” Cebrail ona ağaçlık bölgenin aşağı taraflarından yahut hurma ağacının altından seslendi. Seslenenin Hz. İsa olduğu da söylenmiştir. Yüce Allah onu doğumundan sonra annesinin kalbini hoş tutmak ve ona ünsiyet vermek üzere konuşturdu. Dedi ki: Üzülme. Rabbin senin altında bir su arkı yahut bir küçük nehir akıttı. Allah, ondan içmek üzere bu suyu akıttı. Burada (nehir diye meali verilen) es-Serî’ den kastın Hz. İsa olduğu da söylenmiştir. es-Serî önemli özel­likleri olan büyük efendi demektir. İbni Abbas şöyle der: “Altından” ile kastedi­len Cebrail’dir. İsa ise annesi onu alıp kavminin yanına götürünceye kadar ko­nuşmadı. Bu hususta Meryem’e Yüce Allah’ın bu yarattığı harikulade işlerde oldukça azametli bir maksadının olduğuna bir alâmet ve belirti vardır. Daha sahih olan da budur.

“Ve o kuru hurma ağacını kendine doğru salla ki üzerine derilmiş taze hurma düşürecektir.” O hurma ağacının kurumuş gövdesini kendine doğru salla. Bu ağaçtan üzerine hoş, taze, toplanmaya ve bekletilmeye, işlenmeye ihtiyacı olmaksızın yenmeye elverişli bir hurma düşürecektir. Bu ise bir baş­ka alâmet idi. Zemahşerî şöyle der: Hurma ağacı kuru bir ağaçtı. Meyvesi ve yeşilliği de yoktu. Mevsim de kıştı. Bir diğer görüşe göre ise bu hurma ağacı meyve veren bir ağaçtı. Bu meselede önemli olan ise rızkı elde etmek için se­beplere yapışmanın gereği ve rızkın sahiplerine ulaştırılmasında gerçek fa­ilin Yüce Allah olduğuna ve onun her şeye kadir olduğuna inanmaktır. Ola­yın teferruatı hakkında bizim Kur’an-ı Kerim’in açıkça haber verdiğinden başkasına inanmamız vacip değildir. Konu ile ilgili rivayetlerin sağlamlığın­dan emin olunmak için delil ve sahih bir senede ihtiyaçları vardır. Şair ne güzel söylemiş:

Yüce Allah’ın Meryem’e “Sen hurma ağacını kendine doğru salla, hurma­lar üzerine dökülecektir” diye vahyettiğini bilmedin mi?

Eğer dileseydi onu sallamaya gerek kalmaksızın hurma ağacını ona yak­laştırırdı, fakat her şeyin bir sebebi vardır.”

“Ye, iç ve gözün aydın olsun.”: Bu hurmadan ye, o sudan iç; gönlün hoş ol­sun, üzülme. Peygamber olan çocuğunu görmekle gözün aydın olsun. Şüphesiz Yüce Allah seni korumaya ve senin gerçek durumunu ortaya çıkarmaya ka­dirdir. Amr b. Meymûn şöyle der: Lohusaya kuru hurma ile taze hurmadan da­ha iyi bir şey gelmez. Daha sonra da bu ayet-i kerimeyi (delil olarak) okudu. İb-ni Ebi Hatim de Ali b. Ebi Talib’in şöyle dediğini rivayet etmektedir: Rasulul-lah (s.a.) buyurdu ki: “Halanız hurma ağacına ikramda bulununuz. Çünkü o Adem (s.a.)’in kendisinden yaratıldığı çamurdan yaratılmıştır. Ağaçlar arasın­da ondan başka (kendisi gibi) aşılanan bir başka ağaç yoktur.”

“İnsanlardan birisini görürsen de ki: Gerçekten ben Rahmân’a oruç ada­dım. Bu gün hiç bir insanla konuşmam.” Eğer sen, senin ve çocuğunun duru­muna dair soru soran bir insan görecek olursan ona, hiç bir insan ile konuşma­mak suretiyle Allah’a oruç adadığına, bunun yerine melekler ile konuşup yara­tıcıya yalvarıp yakarmakta olduğuna işarette bulun.

Anlatılmak istenen şudur: Kendi şeriatlerine göre oruç tuttukları vakit ye­mek de konuşmak da onlara yasaktı. İbni Zeyd ve es-Süddî şöyle der: Onlara göre oruç uygulaması konuşmamak şeklinde idi.

Konuşmamak şeklindeki bir oruç İslâm’da meşru değildir. İbni Ebî Hatim ve İbni Cerîr (Allah’ın rahmeti üzerlerine olsun), Hârise’nin şöyle dediğini riva­yet ederler: İbni Mes’ud’un yanında idim, iki adam geldi, onlardan birisi selâm verdi, diğeri ise vermedi. Ona: “Durumun nedir?” diye sorunca arkadaşı: “Bu gün insanlarla konuşmamak üzere yemin etti” diye cevap verdi. Bunun üzerine Abdullah b. Mes’ud şöyle dedi: “İnsanlarla konuş, onlara selâm ver. Bu şekilde davranan bir kadındı. O, kocası olmaksızın hamile kaldığını, kimsenin doğru-lamayacağını bilmişti (de onun için böyle yapmıştı).” Bu sözleriyle Meryem’i (selâm olsun) kastetmektedir. Ta ki onun bu durumu kendisine soru sorulduğu takdirde bir mazeret olsun. ^[1][8]