TABERİ (RH.A)’İN BAKIŞ AÇISIYLA HAC SURESİ 16. VE 20. AYET-İ KERİMELER

16- İşte biz, Kur’am böyle apaçık âyetler halinde indirdik. Şüphesiz

ki Allah, dilediğini hidayete erdirir.

Ölenleri dirilteceğimize dair olan kudretimizi inkâr edenlere karşı delille­rimizi apaçık zikrettiğimiz gibi bu Kur’anı da Muhammed’e apaçık âyetler ola­rak indirdik. Zira biz, dilediğimizi doğru yola iletiriz. Bu sebeple de apaçık âyetler olarak Kur’anı mdirmişizdir. ^[1][21]

17- Allah, iman edenlerin, Yahudilerin, Sabitlerin, Hıristiyanların, Mccûsîlcrin ve kendisine şirk koşanların aralarında kıyamet günü hüküm verecektir. Şüphesiz ki Allah, herşeye şahittir.

Şüphesiz ki iman edenlerle, Yahudiler, Sabitler, Hıristiyanlar, Mecûsîler ve müşrikler arasında kıyamet gününde hüküm verecek olan ancak Allah’tır. Al­lah, bunlar arasında adaletiyle hükmedecek, müminleri cennete diğerlerini ce­henneme sevkedecekîir. Allah, bu sayılanlardan herbirinin yaptıkları amelleri görmektedir. Hiçbirşey ona gizli değildir. Bu itibarla hükmünde yanılması asla söz konusu değildir.

Âyet-i kerimede adı geçen “Sâbiîlerin.” kimler oldukları hakkında Ba­kara suresinin altmış ikinci âyetinde izahat verilmiştir. ^[2][22]

18- Göklerde ve yerdckilcrin, güneşin, ayın ve yıldızların, dağların , ağaçların, hayvanların ve birçok insanların Allah’a secde ettiğini ve birçok­larının da azabı hak ettiğini görmez misin? Kimi ki Allah zillete düşürür, artık ona ikram edecek yoktur. Şüphesiz ki, Allah, dilediğini yapar.

Allah Teala bu âyet-i Kerime’de, bütün varlıkların kendisine secde et­tiklerini ve boyun eğdiklerini beyan etmektedir.

Güneş, ay, yıldızlar, dajlar ve ağaçlar gibi cansız varlıkların veya hay­vanlar gibi canlı fakat idraki olmayan varlıkların, Allah’a nasıl ibadet ettikleri hakkında Taberi şöyle demektedir: “Yeryüzünde bulunan dağlar, ağaçlar ve hayvanlar Allah’a gölgeleriyle secde ederler. Zira güneş bunların üzerine doğduğunda gölgeleri uzayıp kısalarak ve dönerek Allah’a secde ederler. Göklerde bu­lunan güneşin, ayın ve yıldızların secdeleri ise doğup batmalanyladır. Zira bun­lar doğarken ve batarken Allah’ın emrine uyarak hareket ederler.”

Bu hususta diğer âyetlerde de şöyle buyürulmaktadır: “Onlar, Allah’ın ya­rattığı eşyanın gölgelerinin Allah’a boyun eğip secde ederek sağa sola vurmasını görmezler mi? ^[3][23]“Yedi gök, yer ve aralarında bulunan varlıklar, Allah’ı teşbih ve tenzih ederler. Aslında hiçbir şey yoktur ki hamd ile Allah’ı teşbih etmesin. Ne var ki siz onların teşbih etmesini anlamazsınız. Şüphesiz ki Allah, yaratıkla­rına çok yumuşak davranan ve çok affedendir. ^[4][24]

Bu âyet-i kerime secde âyetidir. Ukbe b.Âmir diyor ki:

“Dedim ki “Ey Alah’m Resulü, kendisinde iki secde âyeti bulunduğundan dolayı Hac suresi Kur’an-ı Kerim’in diğer surelerinden üstün mü kılınmıştır?” Resulullah; “Evet. Kim o âyetleri okuduğunda secde etmeyecekse onlan oku­masın.” buyurdu. ^[5][25]

19- İşte bunlar, rablcri hakkında münakaşa eden (mümin ve kâfir) iki hasımdır. İnkâr edenlere ateşten elbiseler biçilir, başlarının üstünden kaynar sular dökülür.

Âyet-i kerimede zikredilen “İki hasim”dan kimlerin kastedildiği hak­kında farklı görüşler zikredilmektedir.

Ebu Zer el-öifârî, yemin ederek bu âyet-i kerimenin, Bedir savaşında bi~ birleriyle teke tek vuruşan Hz. Hamza ve iki arkadaşı Hz . Ali ve Ubeyde b.ei-Cerrah ile kâfirlerden Utbe b.Rebia ve iki arkadaşı, Şeybe b.Rebia ve Velid b.Utbe haklarında nazil olduğunu söylemiştir^[6][26]

Katade ve Avfî ise burada zikredilen “İki hasım”dan maksadın müslü-manlarla ehl-i kitap olduklarını söylemiştir. Zira kendilerine kitap verilenler: “Bizim Peygamberlerimiz ve kitaplarımız sizden önce gönderilmişlerdir. O hal­de biz Allah’a sizden daha yakınız.” demişler. Müslümanlar ise “Bizim kitabı­mız bundan önceki bütün kitapların hükümlerini kaldırmıştır. Peygamberimiz ise bütün Peygamberlerin snuncusudur. Biz, Allah’a sizden daha yakınız.” de­mişlerdir. Bunun üzerine Allah Teala bu âyeti indirerek Müslümanların hasmı olan ehl-i kitabı susturmuştur.

Mücahid ve Atâ ise burada zikredilen “İki hasım”dan maksadın, Mümin­ler ve kâfirler olduklarını söylemişlerdir. Zira müminler, öldükten sonra tekrar dirilmenin meydana gleceğini söylerken kâfirler bunu inkâr ederek onlara karşı çıkmışlardır. Allah Teala da onların şiddetli bir şekilde cezalandırılacaklarını beyan etmiştir.

Taberi ve İbn-i Kesir bu görüşü tercih etmişlerdir. İkrime ise bu “iki ha­sım, “dan maksadın, cennet ve cehennem olduğunu söylemiştir. Zira cennet, “Ey rabbim, sen beni rahmet için yarattın.” demiş ve cehennem ise “Ey rabbim, sen beni azap için varettin.” demiştir. ^[7][27]

20- Onunla karınlarındakiler ve derileri eritilir. ^[8][28]