TAKLİTTEN TAHKİKE

Bismillahirrahmanirrahim

TAKLİTTEN TAHKİKE

Gerçekten Hamd Allah (c.c)’a mahsustur. O’na Hamd ederiz ve O’ndan yardım dileriz. Mağfireti O’ndan ister, doğru yola iletilmemizi O’ndan bekleriz. Nefislerimizin kötülüklerinden ve amellerimizin fenalıklarından Allah’a sığınırız. Allah (c.c kimi hidayette kılmış ise, o gerçekten hidayete erişmiştir. Kimi de dalâlette ve sapıklıkta kılmış ise, artık o kendisi için bir dost ve yol gösteren bulamaz. Şehadet ederim ki, Allah’tan başka bir tek ilah yoktur ve O’nun eşi ve benzeri de yoktur. Yine şehadet ederim ki, Hz. Muhammed (s.a.v) Allah’ın kulu ve Resulüdür. Salât ve selam O’na, Ehli Beytine, ashabına ve O’nun yolunu izleyenlere ve onun gösterdiği çizgide yürüyenlere olsun.

İslam düşüncesinde Allah’ı isim ve sıfatlarıyla tanımaya “Marifetullah” denir. Marifetullah, imanın taklitten (kulaktan dolma bilgilerden) kurtulup tahkike (araştırılmış, köklü ve sarsılmaz bir inanca) dönüşmesini sağlar.

Kur’an-ı Kerim, körü körüne inanmayı ve ataların izinden sorgulamadan gitmeyi (taklidi) yererken; aklı kullanmayı, delil aramayı ve bilinçli bir inanca ulaşmayı (tahkiki) emreder.

Taklidî İman (Çevre Odaklı İnanç): İnsanın içine doğduğu ailenin, kültürün veya toplumun inanç biçimini sorgulamadan, delillerini bilmeden benimsemesidir. Bu iman türü rüzgarlı bir havada mum ışığı gibidir; felsefi bir şüphe, bilimsel bir iddia veya hayatın getirdiği ağır bir musibet karşısında kolayca sarsılabilir. Kulaktan dolma bilgilere dayandığı için insanı takıntıya, taassuba veya tam tersi derin bir şüpheciliğe itebilir.

Bakara Suresi, 170. Ayet: “Onlara, ‘Allah’ın indirdiğine uyun’ denildiğinde, ‘Hayır, biz atalarımızı üzerinde bulduğumuz yola uyarız’ derler. Ya ataları bir şey anlamamış, doğruyu da bulamamışlarsa?!”

Tahkikî İman (Akıl ve Kalp Ortaklığı): Marifetullah vasıtasıyla ulaşılan iman türüdür. Kul, Allah’ın İlim, Kudret, İradeve Tekvin gibi sıfatlarının evrendeki tecellilerini (yansımalarını) inceler. Mikro alemden makro aleme kadar her şeyde Yaratıcının isimlerini okur. Bu seviyede iman, rasyonel delillerle desteklenmiş ve kalben hissedilmiş bir yakîne (kesin bilgiye) dönüşür. Artık dışarıdan gelecek hiçbir ideolojik rüzgar bu imanı sarsamaz.

Kur’an, inancın bilgiye, akla ve delile dayanmasını ister; zanna ve tahmine dayalı imanı kabul etmez.

İsrâ Suresi, 36. Ayet (Tahkikin Temel İlkesi): “Hakkında kesin bilgi sahibi olmadığın şeyin peşine düşme! Çünkü kulak, göz ve kalp, bunların hepsi ondan sorumludur.”

Marifetullah, insana yeni bir bakış açısı kazandırır. Bu seviyeye ulaşan bir mümin için doğa, sadece fiziksel kurallarla işleyen mekanik bir yapı değildir; aksine İlahi isimlerin sergilendiği muazzam bir sanat galerisidir.

Bir çiçeğin açmasında ve renklerindeki zarafette Allah’ın Sâni (Sanatkar) ve Cemîl (Güzel) isimlerini görür.

Canlıların kusursuzca beslenmesinde Rezzak ve Rahman sıfatlarını müşahede eder.

Evrendeki kusursuz dengede, galaksilerin yörüngelerinde Adl (Adalet ve denge kuran) ve Alîm (Her şeyi bilen) sıfatlarını okur.

Marifetullah, imanın motorudur. İmanı taklitten kurtarmak; bir çocuğun anne-babasından duyduğu için inanması evresinden çıkıp, bir bilim insanının laboratuvarda, bir arifin ise kalbinde hakikati bizzat keşfetmesi evresine geçmesidir. Allah’ı isim ve sıfatlarıyla hakkıyla tanıyan insan, neye inandığını bilen, inancının kökleri derinlerde olan ve bu sayede fırtınalara karşı dimdik ayakta kalan kâmil bir birey haline gelir.

Nitekim taklidin sığ sularından tahkikin derinliğine Marifetullah ile demir atan bir ruh için iman; taşınması gereken zihni bir yük değil, her nefeste insanı özgürleştiren, aydınlatan ve mutlak huzura ulaştıran bir yaşam biçimidir.

VELHAMDULİLLAHİRABBİLALEMİN