NUR SURESİ

Nur Suresi Medine’de nazil olmuştur ve altmış dört âyettir.

Bu Sure-i Celile’de, içtimai hayatımızın temelini teşkil eden aile hayatı­nın esaslan ve kadın erkek münasebetleri beyan ediliyor. İnsanoğlunun içine düşeceği en büyük tehlikelereden biri olan gayr-ı meşru ilişkilere ve onlara ve­rilecek cezalara yer veriliyor.

Zina eden erkek ve kadına verilecek ceza ile iffetli kadınlara zina iftira­sında bulunanlara tatbik edilecek ceza beyan ediliyor. Hanımlarına zina suçunu isnad edip te bunu ispat edemeyenlerin durumu açıklanıyor.

Hz. Aişe (r.anh.) validemize yapılan iftira hadisesi ve bizzat Kur’anı Ke­rim âyetleriyle temize çıkarılması açıklanıyor.

Günlük hayatımızda karşılıklı ziyaret münasebetlerimiz ve ziyaret etmek istediğimiz çeşitli yerlere nasıl gireceğimizin esaslan belirtiliyor.

Mahremiyet meselesinin esaslarını vaz eden Sure-i Celüe, hangi kadınla­rın hangi erkeklere mahrem olduklarını, hangi kadınların, erkeklerden kimlere karşı örtülü olmak zorunda olduklarını, kimlerin yanında, belli ölçüleri muhafa­za etmek kaydıyla örtünme zorunda olmadıklarını beyan ediyor.

Sure-i Celilede bundan sonra, evlilik müessesesinin ehemmiyetine temas ediliyor ve evlenme çağına gelen kız ve erkek evlatlarla, müminlerin emir ve idareleri altında bulunup ta evlenme çağına gelen bekârların evlendirilmeleri emrediliyor.

İman eden ve salih amel işleyenlerin mükâfatlandırılacaklar!, inkarcıların ise yaptıklarının karşılığını görecekleri tekraren beyan edildikten sonra, Allah Teala’mn, bulutlan sevkederek biz insanlara rahmet gönderdiği ve gökten indiri­len su ile canlılara hayat verdiği beyan ediliyor.

Yine günlük hayatımızda her an karşılaştığımız, hayatımızla iç içe olan meselelerden bahisle, çocukların, günün hangi saatlerinde anne ve babalannın odalarıma giremeyecekleri, hangi zamanlarda ise izin alarak girebilecekleri açıklanıyor.

Sure-i Celile, daha.birçok meseleye temas ettikten sonra Müminlerin va­sıflarını beyan ederek sona eriyor.

İçtimaî hayatımız için ölümsüz esaslar vaz eden Sure-i Celilede bulunan âyetlerin işte teker teker ve etraflıca izahı…[1][1]

Rahman ve Rahim olan Allah’ın adıyla

1- 8u, indirdiğimiz ve hükümlerini üzerinize farz kıldığımız bir sure­dir. Biz onda düşünüp öğüt alasınız diye apaçık âyetler indirdik.

Bu âyet-i kerimede iki kıraat şekli vardır. Bunlardan birine göre âyetin mânâsı, mealde izah edildiği gibidir. İkinci kıraat şekline göre ise şöyledir: “Bu indirdiğimiz ve içinde hükümleri açıkladığımız bir suredir. Biz bu Surede hakkı gösteren apaçık âyetler indirdik ki düşünüp ibret ve öğüt alasınız ve bu surenin Allah katından geldiğini anlayasınız.

Burada açıklandığı ifade edilen hükümler, helaller, haramlar, emirle, ya­saklar ve cezalar gibi hükümlerdir. [2][2]

2- Zina eden kadın ve erkeğin her birerine yüzer değnek vurun. Eğer Allah’a ve âhiret gününe iman ediyorsanız, Allah’ın dinini tatbik hususun­da onlara acıyacağınız tutmasın. Müminlerden bir topluluk ta onların ceza­larına şahit olsun.

Bu âyet-i kerime, zina yapan erkek veya kadının bu dünyadaki cezası­nın ne olduğunu beyan etmektedir.

Zina yapan kimse ya evli olur veya bekâr. Bekar olarak zina yapan erkek veya kadının cezası burada zikredilmiştir. O da yüz değnek vurmaktır. Hanefi dışındaki diğer mezheplere göre, bekâr olarak zina yapan kimseye yüz değnek vurmakla, birlikte bir yıl da sürgün cezası verilir. Hanefıler ise sürgün etme ce­zasının Halifenin takdirine bırakıldığını söylemişlerdir.

Zina yapan kimse evli ise recmedilir. Yani taşlanarak öldürülür. Bu ceza, Resulullah’m, fiilen uygulaması ile sabittir.

Ebu Hureyre ve Zeyd b.Halit (r.a.) diyorlar ki:

“Biz, Resulullah’m yanında bulunuyorduk. Orada bulunan bir adam aya­ğa kalkıp “Allah hakkı için sana soruyorum. Aramızda mutlaka Allah’ın kitabıy­la hüküm ver,” dedi. Bunun üzerine, hakkında şikâyetçi olduğu adam ayağa kalktı. Bu adam, şikâyetçi olandan daha anlayışlıydı. Ve şöyle dedi: “Aramızda Allah’ın kitabıyla hükmet. Bana da izin ver meseleyi anlatayım.” Resulullah “Anlat” dedi. Adam şunları söyledi: “Benim oğlum bu adamın yanında işçi idi. Bunun karısıyla zina etti. Ben buna yüz koyun bir de hizmetçi fidye vererek oğ­lumu kurlardım. Sonra ilim adamlarına sordum. Bana, oğluma yüz sopa vurul­ması ve bir yıl da sürgün edilmesi, bunun karısının ise recmedilmesi gerektiğini söylediler.” Bunu üzerine Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurdu: “Hayatım kudret elinde olan Allah’a yemin olsun ki, ben, sizin aranızda yüce Allah’ın kitabıyla hüküm vereceğim. Yüz koyun ve hizmetçi sana geri verilecektir. Oğluna yüz sopa vurulması bir yıl da sürgün edilmesi gerekir.” (Resuluilah, Ensar’dan biri­sine seslenerek) “Ey Üneys, bu adamın kansına git. Eğer itiraf ederse onu rec-met?” dedi.

Üneys kadına gitti. Kadın itiraf etti. Üneys de onu recmetti.[3][3]

Ebu Hureyre (r.a.) diyor ki:

“Bir gün Resulullah (s.a.v.) Mescitte iken ona bir adam getirildi. (Diğer rivayetlerde bildirildiğine göre bu adamın ismi Mâiz b.Mâlik el-Eslemî’dir.) O kişi Resulullah’a seslenerek ve kendisini kastederek: “Ey Allah’ın Resulü, ben zina ettim.” dedi. Resulullah bundan yüzünü çevirdi. Adam, Resulullah’m yüzü­nü çevirdiği tarafa geçti ve tekrar: “Ey Allah’ın Resulü, ben zina ettim.” dedi. Resulullah yine ondan yüzünü çevirdi. Adam tekrar Resulullah’m yüzünü çevir­diği tarafa geçti. Bu kişi zina ettiğine dair dört defa itirafta bulununca Resulul­lah onu çağırdı ve ona şöyle dedi: “Sen deli misin?” Adam: “Hayır ey Allah’ın Resulü” dedi. Resulullah “Evli misin?” diye sorUu. Adam da: “Evet, ey Allah’ın Resulü.” dedi. Bunun üzerine Rasululiah: “Alın bunu götürün ve recmedin.” de­di. Cabir diyor ki: “Ben onu rec medeni erden biriydim. Biz onu namazgahta rec-mettik. Taşlar onu acıtınca kaçtı. Biz ona “Harre” denilen yerde kavuştuk ve onu recmettik. [4][4]

Hz. Büreyde diyor ki:

“Cüheyne kabilesinin “Gâmid” kolundan bir kadın Resulullaha’a geldi ve: “Ey Allah’ın Resulü ben zina ettim beni temizle.” dedi. Resulullah onu geri çe­virdi. Ertesi gün kadın tekrar geldi ve “Ey Allah’ın Resulü beni niçin geri çevir­din? Belki de beni, Mâiz’i geri çevirdiğin gibi çeviriyorsun. Allah’a yemin olsun ki ben hamileyim.” dedi. Resulullah: “Eğer mutlaka ısrar ediyorsan çocuğu do-ğuruncaya kadar git.” dedi. Kadın çocuğu doğurdu ve onu bir parça beze sararak Resulullah’a geldi.” İşte bu, onu doğurdum.” dedi. Resulullah “Git onu, sütten kesilinceye kadar emzir.” dedi. Kadın çocuğu sütten kesince, çocuğun elinde bir ekmek parçası bulunduğu halde Resulullah’a geldi ve “Ey Allah’ın Resulü, işte bu, sütten kestim. Artık yemek yer oldu.” dedi. Resulullah (s.a.v.) çocuğu Müs­lümanlardan birine teslim etti. Kadın için, göğsüne kadar gömüleceği bir çukur kazılmasını emretti ve insanlara onu recmetmelerini söyledi. İnsanlar da onu recmetüler. Halid b.Velid bir taşla gelip kadının kafasına attı. Oradan Halid’in yüzüne kan sıçradı. Halid kadına sövdü. Resulullah, Halid’in kadına sövdüğünü işitti ve ona: “Yavaş ol Halid, hayatım, kudret elinde olan Allah’a yemin olsun ki bu kadın öyle bir tevbe etti ki, şayet vergi memuru böyle tevbe etmiş olsaydı affedilirdi.” Sonra Resulullah emretti kadının cenazesi kılındı ve defnedildi.

Diğer bir rivayette Hadisin sonu şöyledir: “Resulullah onun cenazesini kıldırdı. Ömer: “Ey Allah’ın Resulü, zina eden bir kadının cenaze namazını kıl­dırıyorsun.”” dedi. Resulullah: “O kadın Öyle bir tevbe etti ki, onun tevbesi Me­dine halkından yetmiş kişiye dağıtılacak olsaydı onlar için yeterdi. Sen, kişinin canını Allah için feda etmesinden daha üstün bir tevbe bulabilir misin?” dedi. [5][5]

Abdullah b.Abbas diyor ki:

“Bir Cuma günü Ömer minbere çıktı. Müezzin ezanı bitirince ayağa kalk­tı. Allah’ı layık olduğu şekilde övdü. Sonra şöyle dedi; “Şimdi ben sizlere, bana söyleme imkânı verilen bir söz söyleyeceğim. Bilmiyorum, belki de bu söz, be­nim, ecelim gelmeden söyleyeceğim son sözdür. Kim bunu anlar ve ezberlerse, bineğinin varacağı yerlere kadar bunu anlatsın. Kim de bunu anlayamayacağın­dan korkarsa bilsin ki kimsenin bana karşı yalan söylemesine müsaade etmem. Şüphesiz ki Allah, Muhammed’i hak olarak gönderdi. Ona kitap indirdi. Allah’ın indirdiği âyetlerden biri de “Recm” âyet idi. Biz onu okuduk anladık ve muhafa­za ettik. Bu sebeple Resulullah (s.a.v.) Recm cezasını uyguladı. Ondan sonra biz de uyguladık. Korkarım ki aradan uzun zaman geçer ve insanların içinden biri çıkıp: “Vallahi biz, Allah’ın kitabında Recm âyetini bulamıyoruz.” der. Böy­lece Allah’ın indirdiği bir hükmü terkederek sapmış olurlar. Erkek olsun kadın olsun, evli olduğu halde zina edenin recmedilmesi, Allah’ın kitabında var olan bir hükümdür. Yeter ki buna dair şahit bulunsun, veya hamimelik olsun yahut itiraf bulunsun. [6][6]

Hz. Ömer (r.a.) bu sözüyle, hıfzı neshedilip Kur’an-ı Kerim’de yer alma­yan fakat mânâsı kalan Recm âyetini kastetmektedir. Yani Recm âyeti böyle bir âyettir. Lafzı Kur’an-ı Kerim’de olmadığı aide mânâsı var olan ve hükmü tatbik edilmiş olan âyettir.

Âyet-i kerimede, zina eden erkek ve kadına zina ceası uygulanırken “On­lara karşı acıyacağınız tutmasın.” ifadesi geçmektedir. Bazı müfessirlere göre bu ifadeden maksak, “Zina edenlere, Allah’ın koymuş olduğu cezayı uygulama­yarak onlara acımanız tutmasın.” demektir. Mücahid, Atâ, İbn-i Cüreyc, İbn-i Zeyd ve Ubeydullah bu görüştedirler. Taberi de bu görüşü tercih etmektedir.

Diğer bazı müfesirlere göre ise bu ifadeden makat, zina cezasını tatbik ederken, darbeleri hafifleterek onlara acımanız tutmasın.” demektir.

Katade, Hasan-ı Basrî, Saîd b.el-Müseyyeb ve Hammad bu görüştedirler. Âyet-i Kerimenin sonunda: “Müminlerden bir topluluk ta onların cezalanna şahit olsun.” buyurulmaktadır. Bazı müfessirlere göre Recm cezası sırasın­da tek bir kişinin olaya şahit olması yeterlidir. Taberi de bu görüştedir.

Bazılarına göre en az iki, diğer bazılarına göre en az üç, bazılarına göre ise en az dört kişinin Recm olayına şahit olması gereklidir. [7][7]

3- Zina eden erkek, ancak zina eden veya Allah’a ortak koşan bir ka­dınla evlenebilir. Zina eden kadın da, ancak zina eden veya Allah’a ortak koşan bir erkekle evlenebilir. Böyle bir cvllik, müminlere haram kılnmıstır.

Müfessirler, bu âyet-i kerimeyi çeşitli şekillerde tefsir etmişlerdir.

Abdullah b.Amr, Said b.el-müseyyeb, Mücahid, Atâ, Zührî, Katade ve Abdullah b.Abbas, bu âyet-i kerimeyi izah ederlerken şöyle demişlerdir: Bu âyet-i Kerime, bazı sahabîlerin, Resulullah’tan, fahişeliği ile meşhur olan müşrik kadmarla evlenmeyi sormaları üzerine nazil olmuştur. Bu kadınlar, özel alâmetler taşıyorlar ve kendilerini kiralıyorlardı. Bunun üzerine Allah Teala bu âyet-i Kerime’yi indirdi ve o kadınların müminlere haram olduğunu bildirdi.

Abdullah b.Amr diyor ki:

“Müslümanlardan bir adam, Ümmi Mahzul adında bir kadınla evlenmek için izi nistedi. Bu kadın, fahişelik yapıyor ve karşılığında da kendisine bakıl­masını şart koşuyordu. Bu adam bu kadınla evlenmek için Resulullah’tan izin is­tedi. Veya bu kadının durumu bir başkası tarafından Resulullah’a anlatıldı. Bu­nun üzerine Resulullah (s.a.v.): “Zina eden kadınla ancak zina etfen bir erkek veya bir müşrik erkek evlenir. âyetini okudu.

Amr b.Şuayb’m dedesi Abdullah b.Amr b.el-Ass diyor ki: [8][8]

“Sahabilerden bir kişi vardı, adı Mersed b.Ebi Mersed idi. Bu şahıs Mekke’de esir düşen Müslümanları kaçırıp Medine’ye getirirdi. Mekke’de “Anak” isminde fahişe bir kadın vardı. Bu kadın o adamın dostuydu. Bir gün Mersed, Mekke’deki esirlerden birini kaçırmayı vaadetmişti. İşte bu Mersed di­yor ki: “Mekke’ye vardım, Ay’ın ısıttığı bir gecede Mekke’nin bahçelerinden bi­rinin gölgesine vardım,” “Anak” ismindeki kadın geldi. Bahçenin kenarında be­nim gölgemi gördü. Kadın yanıma gelince beni tanıdı ve “Sen Mersed’sin değil mi?” dedi. “Evet, Mersed’im” dedim. Kadın: “Merhaba hoş geldin. Gel bu gece bizde kal.” dedi. Ben de dedim ki: “Ey Anak, Allah, zinayı haram kıldı.” Bunun üzerine Anak: “Ey çadır halkı, bu adam gelmiş esirlerinizi kaçırıyor.” diye ba­ğırdı. Bunun üzerine beni sekiz kişi kovaladı. Ben, dağa doğru tırmandım ve ni­hayet bir mağaraya vardım ve onun içine girdim. Adamlar gelip benim başu­cumda durdular ve içeriye doğru idrarlarını yaptılar. İdrarları başımı ıslattı. Fa­kat Allah onları kör etti. Beni göremediler. Sonra dönüp gittiler. Ben, kaçırmak istediğim arkadaşıma döndüm. Onu sırtıma yüklendim. Ağır bir adamdı. Onu, “İzhir” denen yere kadar taşıdım. Orada onun bağlarını çözdüm. Ben onu taşı­yordum o da bana yardımcı oluyordu. Nihayet Medine’ye geldik.

Resulullah’a vardım ve dedim ki: “Ben, Anak ile evleneyim mi?” Resu-lullah durdu ve bana hiçbir cevap vermedi ve nihayet: “Zina eden kadın, ancak zina eden veya Allah’a ortak koşan bir erkekle evlenebilir.” âyeti nazil oldu. Ve Resulullah şöyle buyurdu: “Ey Mersed, zina eden bir erkek ancak zina eden bir kadınla veya müşrik bir kadınla evlenir. Zina eden bir kadın da ancak zina eden bir erkekle veya müşrik bir erkekle evlenir. Sen, bu kadınla evlenme. [9][9]

Saîd b.Cübeyr ve İkrime gibi diğer bir kısım âlimler ise bu âyet-i kerime­yi şöyle izah etmişlerdir: “‘Zina eden bir çrkek ancak zina eden bir kadınla veya müşrik bir kadınla zina eder. Zina eden bir kadın da ancak zina eden bir erkekle veya müşrik bir erkekle zina eder. Zina etmek müminlere haram kılınmıştır.”

Saîd b.el-Müseyyeb’in, bu âyet-i kerimeyi şu şekilde izah ettiği ve bu âyet-i kerimenin neshediltliğini söylediği nakledilmektedir. “Zina eden bir erkek ancak zina eden bir kadınla veya müşrik bir kadınla evlenebilir. İffetli olan bir mümin kadınla evlenemez. Zina eden kadın da ancak zina eden bir erkekle veya müşrik bir erkekle evlenebilir. Bu da iffetli bir mümin erkekle evlenemez.

Said b.el-Müseyyeb’e göre bu şekilde yorumlanan bu âyet-i kerimenin hükmü şu âyetle neshedilmiştir. “İçinizden bekârları, kölelerinizden ve cariyelerinizden saîih olanları evlendirin. Eğer fakirlerse, Allah onları lütfuyla zenginleştirir. Allah, geniş lütuf sahibidir. Herşeyi çok iyi bilendir. [10][10]

Âyet-i Kerimede geçen “Bekârlar” kelimesi genel mânâdadır. Yani, zina eden bekan istisna etmemektedir. [11][11]

4- İffetli kadınlara zina isnad edip tc sonra (Bu iddialarını doğrulaya­cak) dört şahit getiremeyenlere seksen değnek vurun. Onların şahitliklerini de ebediyyen kabul etmeyin. İşte onlar, fâsıklarin ta kendileridir.

Bu âyet-i Kerime, hür ve iffetli mümin kadınlara zina iftirasında bulu-nanlaın cezasını beyan etmektedir. Erkeğe de zina iftira edildiğinde yine aynı şekilde, iftira edene iftira cezası uygulanır. Bu hususta âlimler arasında herhangi bir ihtilaf yoktur.

Bu âyet-i Kerime, zina iftirasında bulunan kimse için üç hüküm getir­mektedir. Zina iftirasında bulunan kimse, doğru söylediğine dair dört şahit geti­remediği takdirde ona seksen sopa vurulur. Onun şahitliği bir daha kabul edil­mez (Bu husus ihtilaflıdır. İzahı gelecektir). O kimse fâsik bir insan olur. Adalet sıfatını kaybetmiş olur.

Bir kimseye zina iftirasında bulunmak, açık bir ifade ile olabildiği gibi kinayeli bir ifadeyle veya îmâ yoluyla da olabilir. Açık bir ifade ile zina iftirası “Zina ettin.” “Fahişe” vb. sözlerle olur. Bunların yoruma ihtiyacı yoktur.

Kinayeli ifade ile zina iftirası “Fâsık.” “Fâcir” “Habis” “Haram mahsulü çocuk.” vb. sözlerle olur. Bu ifadeleri kullanan kimsein, karşı tarafın zina ettiği­ni söyleme kastında bulunması gerekir. Bu itibarla bu çeşit sözleri söyleyen kisiye niyetinin ne olduğu sorulur ve ona göre muamele yapılır.

İmâ ile zina iftirası ise “Benim annem fahişe değil” “Anlaşıldı anlaşıldı senin annen temiz bir kadınmiş” vb. sözlerle olur.

Ebü Hanife ve Şafiî’ye göre bu çeşit îmâlı konuşmalar zina iftirası sayıl­maz İmam Mâlik ise bu çeşit sözleri de zina iftirası saymıştır. İmam Ahmed b.Hanbel ise, kızgınlık halinde söylendiği takdirde bunları zina iftirası saymış normal durumlarda İse saymamıştır. [12][12]

5- Ancak bundan sonra tevbe edip ıslah olanlar müstesnadır. (Bu hükmün dışındadır) Çünkü Allah, çok bağışlayandır, çok merhamet eden­dir.

Bundan önceki âyette üç hüküm zikredilmiştir. Bu hükümler, zina ifti­rasında bulunana, dört şahit getiremediği takdirde seksen sopa vurulması, şahit­liğinin ebedî olarak kabul edilmemesi ve fâsık bir kimse olmasıdır.

Bu âyette ise, tevbe edip kendilerini düzeltenlerin müstesna oldukları be­yan edilmiştir. Bütün müfessirler, önceki âyetin birinci hükmünün, yani, seksen sopa vurulması hükmünün istisna edilemeyeceğinde ittifak etmişlerdir. Bu iti­barla zina iftirasında bulunan kimse tevbe etse dahi kendisine seksen sopa vu­rulması hükmü kaldınlmaz.

Önceki âyetin ikinci hükmünün, yani, zina iftirasında bulunanın şahitliği­nin ebedi olarak kabul edilmemesi hükmünün ise bu istisnaya girip girmediği hususunda ihtilaf vardır.

Saîd b.el-Müseyeb, Şa’bî, Âmir, Ata, Tâvûs, Mücahid, Katade, Mesruk, Saîd b. Cübeyr, Ömer, b.Abdülaziz, Abdullah b.Utbe, Dehhak, Zührî vb. âlimlere göre zina iftirasında bulunan kimse, kendisine ceza uygulandıktan son­ra tevbe eder ve kendisini düzeltirse artık’şahitliği kabul edilir. Zira bu âyet-i kerime bunu ifade etmektedir. Taberi de bu görüşü tercih etmiştir.

İmam Mâlik, İmam Ahmet b.Hanbel ve İmam Şafiî bu görüştedirler. Kadı Şüreyh, İbrahim en-Nehaî, Said b.el-Müseyyeb, Hasan-ı Basrî vb. âlimlere göre ise, zina iftirasında bulunanın, iftira cezası uygulandıktan sonra, tevbe edip kendisini düzeltse dahi şahitliği kabul edilmez. Ebu Hanife de bu gö­rüştedir.

Önceki âyetin üçüncü hükmünün, yani, zina iftirasında bulunanın “Fâsık” oluşu hükmünün bu istisnaya girdiği ittifakla kabul edilmektedir. Yani bir kim­se bir iffetli kadına zina iftirasında bulunur sonra da doğru söylediğine dair şahit getiremez ve cezalandırılır ve böylece “Fâsık” olur, daha sonra da tevbe edip kendisini düzeltirse, hakkındaki “Fâsık” hükmü kalkar.

Bazı âlimlere göre, zina iftirasında bulunanın tevbesi, yalan söylediğini itiraf etmesiyle olur. Diğer bazılarına göre ise bu şahsın tevbesi, yaptıklarından vazgeçmesi ve Allah’tan bağışlanmasını dilemesiyle olur. Yalan söylediğini iti­raf etmesine lüzum yoktur.

Taberi bu görüşü tercih etmiş ve “İftirada bulunana sopa vurularak kul hakkı alınmıştır. Ortada sadece Allah Teala’nm hakkı bulunmaktadır. Bu hakkın ifa edilmesinin şartı ise, kul’un tevbe etmesidir” demiştir. [13][13]