VEHBE ZUHAYLİ (RH.A)’İN BAKIŞ AÇISIYLA İBRAHİM SURESİ 19. VE 23. AYET-İ KERİMELER

Allah’ın Varlığının, Birliğinin Ve Tekrar Diriltmeye Kadir Olmasının Delili

19- Allah’ın gökleri ve yeri hikmetle ya­rattığını bilmiyor musun? Dilerse sizi yok edip yeni bir topluluk var eder.

20- Bu, Allah için güç değildir.

Açıklaması

Allah Tealâ, insanları yaratmaktan daha büyük bir iş olan gökleri ve yeri yarattığını bildirerek kıyamet gününde bedenleri tekrar diriltmeğe muktedir olduğunu haber vermektedir. Yüksekliğiyle, genişliğiyle, muazzamlığıyla, için­deki duran ve seyreden yıldızlanyla şu gökleri, içinde yerleşime uygun yerle­riyle, basık alçak zeminleriyle, dağlarıyla, çölleriyle, geniş alanlarıyla, denizle-riyle, ağaçlarıyla, farklı çeşit, fayda, şekil ve renkte nebatatı ve hayvanlarıyla şu yeryüzünü yaratmaya muktedir olan zât, hiç ona kadir olmayabilir mi?

Ey Muhatab! Allah’ın gökleri ve yeri hikmetle, doğru ve yaraşır bir şekilde yarattığını bilmiyor musun? Onları eşsiz bir biçimde yaratmaya muktedir olan, elbette ki emirlerine karşı geldiğiniz zaman sizi yok edip, yerinize size benze­meyen yeni bir topluluk getirmeye kadirdir. Bu, Allah için imkânsız ya da güç değildir. Bilâkis kolay bir iştir.”

Kuran’da buna benzer pek çok ayet vardır: “Gökleri, yeri yaratan ve onları yaratmaktan yorulmayan Allah’ın, ölüleri diriltmeye de kadir olduğunu gör­mezler mi? Evet, O her şeye kadirdir.” (Ahkaf, 46/33). “İnsan kendisini bir nutfe-den yarattığımızı görmez mi ki hemen apaçık bir hasım kesilir ve kendi yaratı­lışını unutur da “Çürümüş kemikleri kim yaratacak?” diyerek, Bize misal ver­meye kalkar. Ey Muhammedi De ki: “Onları ilk defa yaratan diriltecektir. O, her türlü yaratmayı bilendir.” Yaş ağaçtan size ateş çıkarandır. Ondan ateş yakarsı­nız. Gökleri ve yeri yaratan, kendilerinin benzerini yaratmaya kadir olmaz mı? Elbette olur. Çünkü O, yaratan ve bilendir. Bir şeyi dilediği zaman O’nun buy­ruğu sadece, o şeye “Ol” demektir, hemen olur. Her şeyin hükümranlığı elinde olan ve sizin de kendisine döneceğiniz Allah münezzehtir.” (Yasin, 36/77-83). ^[1][5]

Azâb Gününde Bedbahtlar Arasında Geçen Konuşmalar, Şeytanla, Ona Uyanların Karşılıklı Atışmaları Ve Mutlu Olanların Cenneti Kazanmaları

21- İnsanların hepsi Allah’ın huzuruna çıkarlar. Zayıf görüşlü halk, büyüklük taslayan liderlerine: “Doğrusu biz size uymuştuk, Allah’ın azabından bizi ko­ruyabilecek misiniz?” derler. Cevap olarak: “Allah bizi doğru yola eriştir-seydi biz de sizi eriştirirdik. Artık sız-lansak da sabretsek de birdir, çünkü kaçacak yerimiz yoktur” derler.

22-  Hüküm verme işi bitince, şeytan: “Doğrusu Allah size sözün doğrusunu söylemişti. Ben de size söz verdim ama, sözümü yerine getiremedim. Esa­sen sizi zorlayacak bir nüfuzum yoktu. Sadece çağırdım, siz de geldiniz. O hal­de beni değil, kendinizi kınayın. Artık ben sizi kurtaramam, siz de beni kur­taramazsınız. Beni daha önce Allah’a ortak koşmanızı kabul etmiyorum” der. Doğrusu kâfirlere, can yakan bir azap vardır.

23- İman eden ve sâlih ameller yapan­lar, içlerinden ırmaklar akan cennetle­re konulurlar. Rablerinin izniyle ora­da temelli kalırlar. Oradaki dirlik te­mennileri “Selâm!”dır.

Açıklaması

İyisiyle kötüsüyle bütün insanlar, hesaba çekilecekleri yerde, tek ve Kah-hâr olan Allah’ın huzuruna gelip, hiçbir örtünün bulunmadığı geniş bir alanda toplanırlar. Burası dünyadaki durumun aksinedir. Çünkü kâfirler ve âsiler, orada Allah’ın kendilerini görmediğini sanıyorlardı.

Zayıf görüşlü halk, sırf Allah’a ibadet ve peygamberlere uyma karşısında kibirlenip büyüklük taslayan liderlerine, idarecilerine ve aydınlarına şöyle der­ler: “Doğrusu biz, size uymuş, işlerimizde sizi örnek almıştık. Emrettiklerinizi yapmış, sizin gibi davranmıştık. Size uyarak Allah’ı inkâr ettik, peygamberleri yalanladık. Bize söz verip, umduğunuz gibi bugün Allah’ın azabından bir kıs­mını bizden uzaklaştırabilecek misiniz?”

Kendilerine tâbi olunan liderler, onları koruma hususunda bahane uydu­rarak şöyle cevap verirler: “Eğer Allah bizi hak dinine eriştirip, ona uymaya muvaffak kılarak hayırlı olanı gösterseydi, biz de size en mutedil yolu gösterir­dik. Fakat O, bize hidayet etmedi.” Böylece artık kâfirler, azabı hak ederler.

Bundan sonra onlar kurtuluştan ümitlerini kestiklerini ilân ederek şöyle derler: “Artık sabretsek de sızlansak da içinde bulunduğumuz durumdan kur­tulabilmemiz imkânsızdır” yani, sızlanmak da sabretmek de birdir. Bize, Allah Tealâ’nın azabından kurtuluş yoktur.

İbni Kesîr şöyle der: “Anlaşılan o ki bu konuşmalar, cehenneme girdikten sonra orada yapılmıştır.”^ Allah Tealâ şöyle buyurmuştur: “Ateşin içinde bir­birleriyle tartışırlarken güçsüzler, büyüklük taslayanlara ‘Doğrusu biz, size uy­muştuk, şimdi ateşin bir parçasını olsun bizden savabilir misiniz’?’ derler. Bü­yüklük taslayanlar: ‘Doğrusu hepimiz onun içindeyiz. Allah kulları arasında şüphesiz hüküm vermiştir.’ derler.” (Gafir, 40/47-48). “Allah, ‘Sizden önce geç­miş cin ve insan ümmetleriyle beraber ateşe girin.’ der. Her ümmet girdikçe ken­di yoldaşına lanet eder. Hepsi birbiri ardından cehennemde toplanınca, sonra­kiler öncekiler için ‘Rabbimiz! Bizi sapıtanlar işte bunlardır, onlara ateş azabı­nı kat kat ver.’ derler. Allah ‘Hepiniz için kat kattır, ama bilmezsiniz.’ der. Önce­kiler sonrakilere, ‘Sizin bizden bir üstünlüğünüz yoktu, kazandığınıza karşılık azabı tadın’ derler.” (A’raf, 7/38-39). “Rabbimiz! Biz yöneticilerimize ve büyükle­rimize itaat etmiştik, fakat onlar bizi yoldan saptırdılar. Rabbimiz! Onlara iki kat azap ver, onları büyük bir lanete uğrat.” (Ahzab, 33/67-68).

Arkasından Allah Tealâ, .şeytanla ona uyan insanlar arasında geçen diğer bir konuşmayı zikrederek şöyle buyurur: “Allah, kullan arasında hükmedip, müminleri cennetlere soktuktan, kâfirleri de alt alta bulunan cehennem tabakalarına attıktan sonra İblis, kendisine uyan insanlara şöyle der: ‘Doğrusu Allah, peygamberlerinin diliyle hak ve doğru olarak size öldükten sonra diril­meyi ve hesaba çekilmeyi vadetmişti. Bu, hak bir va’d ve doğru bir haberdi. Bense size, tekrar dirilmenin, hesaba çekilmenin, cennet ve cehennemin ol­madığını vadetmiştim. Tabii ki batıl söz ve yalan söylediğim için sözüm yerine gelmedi. Allah Tealâ şöyle buyurmuştur: ‘Şeytan onlara vadediyor, onları kuruntulara düşürüyor, ancak aldatmak için vaadde bulunuyor.’ (Nisa, 4/120). Oysa siz bana uyarak Rabbinizin vadini bıraktınız.

“Benim sizi çağırırken delilim ve belgem ve size vadederken de “üzerinizde kuvvet ve nüfuzum yoktu.”

Fakat sizi çağırdığım zaman, “sadece çağırdım siz de geldiniz.”

“O halde bugün beni değil kendinizi kınayın.” Çünkü kendi iradenizle benim davetimi kabule koştunuz. Günah, sizin günahınız. Zira Rabbinizin dav­etine kulak tıkadınız. O, sizi delil ve belgelerle hak olarak davet etti. Sizse, sizi doğruya çağıran delillere karşı çıktınız.

“Artık ben, size yardım edemem, yarar sağlayamam,” içinde bulunduğunuz azaptan sizi kurtaramam. Siz de bana yardım edemez ve içinde bulunduğum azap ve işkenceden kurtararak bana fayda sağlayamazsınız. Allah Tealâ şöyle buyurmuştur: “Nitekim, kendilerine uyutanlar, azabı görünce uyanlardan uzak­laşacaklardır.” (Bakara, 2/166).

1- İbni Kesîr, II, 528.

Bugün ben, dünyada beni itaat hususunda Allah Tealâ’ya ortak koşmanızı inkâr edip, kabul etmiyorum. Allah Tealâ şöyle buyurmuştur: “Ama kıyamet günü sizin ortak koşmanızı inkâr ederler.” (Fatır, 35/19). Bu ayet, İblis’in şirk­ten uzak olduğunu ve bunu kabul etmediğini bildirmektedir. Allah Tealâ şöyle buyurmuştur: “Biz, sizden ve Allah’tan başka taptıklarınızdan uzağız. Sizin dininizi inkâr ediyoruz.” (Mümtahine, 60/4). “Hayır, tanrıları kendilerinin ibadetlerini inkâr edecekler ve onlara düşman olacaklardır.” (Meryem, 19/82).

“Doğrusu kâfirlere can yakan bir azap vardır.” Bu ayetin, Allah Tealâ’nın sözü olması daha uygundur. Ama Kuranda o kâfirlerin yardamdan ümitlerini kesmek için anlatılan, İblis’in sözünün devamı olması da muhtemeldir. Mana şöyledir: “Doğrusu, haktan yüz çevirmeleri ve batıla uymaları sebebiyle kâfir­ler için can yakan bir azap vardır.”

Maksat, şeytanın dünyadaki vesveselerinden uzak olduğuna insanların dikkatini çekmek, onları hesap gününe hazırlanmaya teşvik etmek ve o günün şiddet ve sıkıntılarını hatırlatmaktır.

Allah Tealâ, bedbahtların durumunu açıkladıktan sonra mutluluğa eren­lerin halini de beyan etmiştir. Her iki grup da hesaba çekilip, karşılıklarını al­mak üzere Allah Tealâ’nın huzuruna çıkmışlardır. Şöyle buyurmuştur:

Melekler, Allah’ı ve Rasulü’nü tasdik eden, O’nun birliğini ikrar eden, emirlerine uyup yasaklarından sakınanları, her yerinde nehirler akan cennet bahçelerine koyarlar. Onlar, orada temelli kalacaklardır. Ne oradan çıkarılır, ne de uzaklaştırılırlar. Bütün bunlar, Rablerinin muvaffak kılması, ihsanı ve emriyle olur.

Rablerinin izniyle melekler, onlara ‘Selâm’ diyerek dirlik temenni ederler. Onlar birbirlerini de bu şekilde selâmlarlar. Allah Tealâ şöyle buyurmuştur: “Oraya varıp da kapıları açıldığında, bekçileri onlara ‘Allah’ın selâmı üzerinize olsun’ derler.” (Zümer, 39/73). “Melekler her kapıdan yanlarına girip ‘Size selâm olsun’ derler.” (Ra’d, 13/23-24). “Orada esenlik ve dirlik dilekleriyle karşılanırlar.” (Furkan, 25/75). Onlara, Rableri katından da selâm vardır: ‘Merhametli olan Rab katından onlara selâm vardır.’ (Yasin, 58). Onlar birbir­lerini şöyle selâmlarlar: ‘Oradaki duaları ‘Münezzehsin ey Allah’ım’, dirlik temennileri: ‘Size selâm olsun’ ve dualarının sonu da: ‘Alemlerin Rabbi Allah’a hamd olsun’dur.'” (Yunus, 10/10). ^[2][6]