AHLÂKIN İRŞAD DİLİ

AHLÂKIN İRŞAD DİLİ

BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Hamd, kalemimize mânâ, kelâmımıza nur veren Allah’a mahsustur. O ki, dilediğini hikmetle konuşturur, gönüllere marifet kapısı aralar. Salât ve selâm, âlemlere rahmet olarak gönderilen Efendimiz Muhammed Mustafa (sallallâhu aleyhi ve sellem)’e, âline ve ashabına olsun.

“Allah’ın rahmeti sayesinde sen onlara karşı yumuşak davrandın. Eğer kaba, katı yürekli olsaydın, onlar senin etrafından dağılıp giderlerdi.” (Âl-i İmrân, 159)

Bu ayet, sadece bir hitap değil; insan ilişkilerinde rahmet merkezli bir ahlakın ölçüsünü koyan ilahî bir kaidedir. Ayet, Resûlullah’ın (s.a.v.) kalbî inceliğini ve temsil ettiği rahmet ahlâkını öne çıkarır. Çünkü bir topluluk, sevgi ve anlayışla kuşatıldığında birleşir; sertlikle, küçümsemeyle muhatap olduğunda bozulur, ifsad olur

Sertliğin kökü çoğu zaman gizli bir üstünlük hissidir. Bu gibi ayetler kibirle beslenen katılığı reddeder.

Cenâb-ı Hak bu ayette, Resûlullah’ın (s.a.v.) yumuşaklığını “Allah’ın rahmeti sayesinde” diye nitelendirir. Demek ki rahmet, bir insanın kendi mizacından değil, ilahi bir eğitimden doğar.

Rahmetle eğitilmiş bir kalp, insanları yargılamaz; anlamaya çalışır.

Affetmeyi küçülme değil, yücelme olarak görür.

“Etrafından dağılıp giderlerdi” ifadesi, psikolojik ve sosyal bir gerçeği dile getirir:

İnsan, kalbini kıranın değil, kalbini onaranın yanına yaklaşır.

Bir liderin, eşin, öğretmenin, hatta bir ebeveynin kalbinde sertlik hâkimse, insanlar ondan korunma refleksiyle uzaklaşır.

Oysa davet, eğitim ve ıslah , ancak gönül kapıları açıkken işler.

Kalpler kapandığında, en haklı söz bile tesirsiz kalır.

Resûlullah (s.a.v.)’in sünnetinde yumuşaklık (rifk), davetin özü olarak görülür:

“Rıfk (yumuşaklık) hangi şeyde bulunursa onu güzelleştirir; hangi şeyden alınırsa onu çirkinleştirir.” (Müslim, Birr 78)

Yumuşaklık, pasiflik değildir;  [merhametle yönetilen bir kararlılıktır.]

Bir davetçinin dili merhametsizse, insanlar onu katılık, kibir veya nefret olarak algılar.

Böyle olunca o hakikat, doğru bir şey olduğu hâlde, çekiciliğini, nurunu, inandırıcılığını kaybeder.

İmam Gazâlî der ki ;

“Sertlik, hakikati hak olmaktan çıkarmaz ama onu sevilmez kılar.”

(İhyâu Ulûmi’d-Dîn, C.3)

Resulullah (sav) buyurdular ki: “Bir kimse yumuşak davranmaktan mahrum ise hayrın tamamından mahrumdur. (Müslim)

Bu ayet, yalnızca Peygamber (s.a.v.)’e değil, ümmetine de bir davranış modeli bildirir.

[İnsan ilişkilerinde sertliğin değil, şefkatle ciddiyetin dengesi esastır.]

Bir hata gördüğümüzde bağırmak yerine, anlamak;

Bir eksik gördüğümüzde yargılamak yerine, örnek olmak;

Bir kırgınlık yaşadığımızda susmak değil, hakkı nezaketle ifade etmek gerekir.

Gerçek ahlâk, karşımızdakini değil, kendi nefsimizi terbiye etmektir.

Zira öfke dışa taşmadan önce içte bir nifak tohumu eker: kibir, hüküm verme arzusu, üstünlük hissi…İşte bu yüzden tevazu, sertliğin panzehiridir.

Bu ayet bize öğretir ki:

Bir insanın çevresini birleştiren ilim değil; ahlâkının sıcaklığıdır.

Hakikat, yumuşak kalplerin dilinden söylenirse, kalplerde yankı bulur.

Bir öğretici, bir ebeveyn ya da bir lider için bu ayet bir uyarıdır:

Etrafındaki insanlar senden kaçıyorsa, dilinde değil kalbinde sertlik vardır.

Yani yumuşaklık, imanın zarafetidir;

kabalık ise nefsi bir yerde ilah yerine koymaktır.

“Demir gibi katıysanız, rüzgâr sizi kırar; gül gibi yumuşaksanız, fırtına bile kokunuzu taşır.”

Selam ve Dua ile