VEHBE ZUHAYLİ (RH.A)’İN BAKIŞ AÇISIYLA YUSUF SURESİ 69. VE 76. AYET-İ KERİMELER

Yusuf (A.S.)’In Kardeşi Bünyamin’i Tanıması Ve Yanında Kalması İçin Tedbirler Alması

69- Yusuf un yanına girdiklerinde, kar­deşini yanına alarak bağrına bastı ve “Ben senin kardeşinim, onların bize ha­set etmelerine artık üzülme” dedi.

70- Yusuf onların yüklerini yükletirken, bir erzak ölçeğini kardeşinin yüküne koydurdu. Sonra bir tellal şöyle bağır­dı: “Ey kafile! Siz hırsızsınız!”

71- Geri dönerek “Ne kaybettiniz?” dedi­ler.

72- “Hükümdarın yiyecek ölçeğim kay­bettik, onu getirene bir deve yükü er­zak mükâfat verilecek, buna ben kefil oluyorum” dediler.

73- “Allah’a yemin ederiz ki memleketi ifsat etmeye gelmediğimizi ve hırsız da olmadığımızı biliyorsunuz” dediler.

74- Siz yalancı iseniz bunun cezası ne-

yükünde bulunursa, konulur. Biz zalimle­ri böyle cezalandırırız” dediler.

76- Yusuf kardeşinin yükünden önce on-lannkini aramaya başladı. Sonra karde­şinin yükünden ölçeği çıkardı. İşte Biz Yusuf a böyle bir planı tatbik etmesini vahyettik. Çünkü Allah’ın dilemesi dı­şında hükümdarın kanunlarına göre kardeşini alıkoyamazdı. Dilediğimizi ilim sahibi yaparak yükseltiriz. Her ilim sahibinin üstünde bir bilen bulunur.

Açıklaması

Yakub (a.s.)’ın oğulları, saraya ayrı ayrı kapılardan girdikten sonra yanla­rında Yusuf (a.s.)’ın kardeşi Bünyamin olduğu halde Yakub (a.s.)’m özel mecli­sine ve ziyafet salonuna alındılar. Yusuf (a.s.), burada kardeşini bağrına astı ve onunla yalnız kaldı. Durumunu ona açtı ve kardeşi olduğunu bildirdi. Ona “Bana yaptıklarına üzülme” diyerek, bütün bunları kardeşlerine söylememesi­ni tenbih etti. Onunla, şerefli bir şekilde yanında kalmasını sağlayacak bir plan üzerinde anlaştı.

Rivayet edildiğine göre, kardeşleri Yusuf (a.s.)’a “İşte kardeşimiz. Sana onu getirdik” dediler. Yusuf (a.s.) da onlara şöyle karşılık verdi: “Aferin, isabetli bir iş yaptınız. Bunun karşılığını katımda göreceksiniz.” Böylece onları ağırla­yarak, ikramda bulundu. Sonra onları misafir etti ve her iki kardeşi bir masa­ya oturttu. Bünyamin tek başına kalmıştı. Buna üzülerek ağladı ve “Eğer kar­deşim Yusuf hayatta olsaydı Vezîr beni onunla oturturdu” dedi. Yusuf (a.s.) “Kardeşiniz tek kaldı” diyerek onu masasına oturttu ve konuşmaya başladılar. Yine Yusuf (a.s.), “Siz on kişisiniz. Her iki kişi bir eve yerleşsin. Bunun arkada­şı yok. O, benimle kalsın” dedi. Yusuf (a.s.), gece boyunca sabaha kadar karde­şini bağrına bastı ve kokusunu soludu. Yusuf (a.s.) Bünyamin’e çocuğunun olup olmadığını sordu. Bünyamin:

– Benim on çocuğum var. İsimlerini, ölen bir kardeşimin isminden türettim.

– Ölen kardeşin yerine kardeşin olmamı ister misin?

–  Senin gibi kardeşi nerden bulabilirim! Ama, seni Yakub (a.s.) ve Râhîl dünyaya getirmediler ki!

Yusuf  .s.) ağlamaya başlad kalkıp onu kucakladı ve “Ben, senin karde­şin Yusuf um. Kardeşlerimizin geçmişte bize yapt larına üzülme. Doğrusu Al­lah, bize nimetlerini ihsan etti ve bizi güzelce buluşturdu. Sana söylediklerimi sakın onlara bildirme” ^[1][45]

Yusuf, onlara erzak hazırlatıp, develerine yükletirken bazı adamlarına er­zak (veya su kabını) hiçkimse görmeden kardeşi Bünyamin’in yükü arasına koymalarını emretti. Bu erzak ölçeği  rçok müfessire göre gümüşten bir kaptı. Altın olduğu da söylenmiştir.

Sonra Yusuf un kardeşleri tam yola çıkarken bir tellal şöyle bağırdı: Ey Kervan Sahipleri! Siz hırsızsınız, durun bakalım! Yakub’un çocukları şaşırıp kaldılar ve kendilerinden geçtiler.

Bir anlık şaşkınlıktan sonra tellala dönerek ona ve yanındakilere “Ne kay­bettiniz?” diye sordular. Yusuf (a.s.)’ın adamları şöyle dedi: “Kralın yiyecek öl­çülen ölçeğini kaybettik. Onu bulana bir deve yükü daha buğday vereceğiz.” Bu söz, Yakub (a.s.)’ın çocuklarının kervanının, deve kervanı olduğunu göstermek­tedir. Yusuf (a.s.)’ın adamları şöyle devam ettiler: “Buna ben, kefil oluyorum.” Bu bir ödüllendirme ve kefalet demekti.

Hırsızlıkla suçlandıktan sonra Yusuf (a.s.)’ın kardeşleri şöyle dediler: “Mu­hakkak ki siz bize ilk gelişimizde ve geri vermiş olduğunuz paramızı tekrar si­ze getirmek için geldiğimizde tecrübe ettiniz ve biliyorsunuz. Bizi tanıdığınız­dan beri işin hakikatini anladınız ve bizlerin iyi ve doğru insanlar olduğunu da gördünüz. Allah’a yemin ederiz ki biz, ne hırsızlık ne de insanların haklarına tecâvüz ederek ülkeyi ifsâd etmeğe geldik. “Hiçbir gün de hırsızlık yapmadık. Böyle bir özellik, asla bizim seciyemize uygun değildir.”

Yusuf (a.s.)’ın adamları şöyle dediler: “Eğer hırsız içinizdeyse ve masum olduğunuzu söylerken yalancıysanız hırsızın cezası nedir?”

Yakub (a.s.)’ın çocukları şöyle cevap verdiler: “Cezası, çalınan şey kimin yükünde bulunursa o alıkonur. Mallarını çalarak insanlara zulmedenleri, şeri­atımızda biz böylece, köle olarak alıkoyarak cezalandırırız.” İbrahim ve Yakub (a.s.)’m şeriatlanndaki hüküm böyleydi. Hırsız, malı çalana verilir ve onun kö­lesi olurdu. Yusuf (a.s.)’ın istediği de buydu.

Bu sebepten Yusuf (a.s.), gizlemek ve töhmet altında kalmamak için kar­deşinin yükünden önce onlannkini kontrol etmeye başladı. Sonra ölçeği, karde­şi Bünyamin’in yükünden çıkardı. Böylece itiraf ettikleri ve gerekli gördükleri hüküm sebebiyle, bir de onları inandıkları ve hükmettikleri kanun karşısında mecbur bırakarak Bünyamin’i ellerinden aldı.

“Ceza olarak…..” kavli, Yakub (a.s.)’ın çocuklarının kendilerine güvendik­lerini ve masum olduklarını ifade eden mâna ile birlikte geçen hükmü tekit et­mektedir.

“İşte Biz, Yusuf a böyle bir planı tatbik etmesini bildirdik”. Gizlice ona bu tedbiri öğrettik ve böyle davranmasını vahyettik. Bu, Allah’ın sevip razı oldu­ğu, sevilen istenen hiledir. Çünkü onda hikmet ve a u edilen maslahat vardır. Bu durum, meşru hedeflere, serî bir nassa ya da ka r verilmiş bir hükme zıt olmadığı müddetçe görünüşte hile zannedilen şeylerle ulaşmanın caiz olduğu­nu göstermektedir. İşte bu yasak ve mahzurlu olan hile değil, bilâkis caiz ve meşru olan hiledir. Zira bu hileyle kimseye zarar verilmemiş, aksine hayra ve maslahata vesile olmuştur. Diğer taraftan kardeşi Yusuf (a.s.) ile yaptığı anlaş­ma sebebiyle de Bünyamin’in, kendi masumiyeti hususunda en ufak bir şüphe­si bile yoktu.

Bu gizli plan Yusuf (a.s.), hırsızı köle olarak alıkoymayı kabul etmeyen Mı­sır kralının kanunlarına göre kardeşini yanında tutamayacağı için gerçekleşti. Fakat Allah, kardeşlerinin kanunlarıyla hükmetmesini takdir etti ki bu da hır­sızın köle olarak alıkonmasıydı. Yusuf (a.s.), bu durumu şeriatlarından biliyor­du. Bu sebepten Allah Tealâ, “Dilediğimizi ilimle yükseltiriz” buyurarak Yusuf (a.s.)’ı methetmiştir. Yine Allah Tealâ şöyle buyurur: “Allah, içinizden inanmış olanları ve kendilerine ilim verilenleri derecelerle yükseltsin” (Mücadile, 58/11).

İllâ en-yeşâ Allah “Allah’ın dilemesi hariç” kavli, bütün hallerden istisna­dır. Mana şöyledir: “Yusuf, kardeşini Allah’ın dilemesi dışında hiçbir şekilde kralın kanunlarına göre yanında tutamazdı. O, bu işi Allah’ın izni ve vahyiyle yaptı. Bütün olanlar göstermektedir ki bu hîle ve plan şeriatın ikrarı ile olmuş­tur ve Allah Tealâ’nın vahyidir.

“Her âlimin üstünde ondan daha bilgili bir âlim vardır”. Hasan Basrî şöyle der: “Kendisinden daha bilgili bir kimsenin bulunmadığı hiçbir âlim yok­tur. Bu silsile, Allah Tealâ’ya kadar uzanıp gider”. Yusuf (a.s.)’ın kardeşleri bil­gili kimseler olsalar da Yusuf (a.s.), onlardan daha bilgiliydi. ^[2][46]