VEHBE ZUHAYLİ (RH.A)’İN BAKIŞ AÇISIYLA HİCR SURESİ 1. VE 5. AYET-İ KERİMELER

HICR SURESİ

Kur’anın Tavsif Edilmesi, Kafir Ve İsyankârların Tehdid Edilmesi

1- Elif, Lâm, Râ. Bu ayetler kitabın ve apaçık Kur’anın ayetleridir.

2- İnkâr edenler keşke müslüman olsa- lardı diye nice kez temenni edecekler.

3- Onları bırak, yesinler, eğlensinler ve koş eme^ onları oyalayadursun. (Kötü sonucu) yakında bilecekler.

4- Kendisi hakkında (bizce) bilinen bir yazı olmaksızın> hiçbir kasabayı helâk

5- Hiçbir millet, ecelinin önüne geçemez ve bu eceli geciktiremez.

Açıklaması

“Elif, Lam, Ra” Bu mukattaa harfleriyle Araplara Kur’anın beyan yönün­den mucize oluşunun bildirilmesi ve bu Kur’anın en kısa suresi gibi bir sure ge­tirmekle meydan okuma kasdı gözetilmektedir. Çünkü Kur’an onların diliyle nazil olmuş, Arap dilinde kelimelerin meydana geldiği harflerden meydana gel­miştir.

“Bunlar kitabın ve apaçık Kur’anın ayetleridir.” Yani bu suredeki ayetler her yönden kâmil olan kitabın ayetleridir, bu ve diğer surelerde her şeyi tam bir şekilde açıklayan Kur’an’ın ayetleridir.

Kur’an kelimesinin nekre olarak kullanılması Kur’anın şanını yüceltmek içindir. Zemahşerînin dediği gibi hem (kitab) hem de (Kur’an-ı Mübîn) vasıfla­rının birlikte zikredilmesi Kur’an’ın her şeyi mükemmel manada bir arada top­layan, eşsiz ve benzersiz bir ifade tarzını ihtiva eden bir kitap olduğuna delâlet etmesi içindir.

Fakat kâfirler kıyamet günü içinde bulundukları küfürden dolayı pişman olacaklar ve keşke dünyada iken müslüman olsaydık, diye temennide buluna­caklardır.

(Rubbema) kelimesi her ne kadar “azlık” ifade etse de tehdid hususunda gayet beliğ bir tabirdir.

İbni Abbas, İbni Mes’ud ve sahabeden başka zatların anlattıklarına göre Kureyş kâfirleri ateşe atıldıkları zaman keşke dünyada iken müslüman olsa idik, diye temenni edeceklerdir.

Zeccac diyor ki: Kâfir azab durumlarından bir durumu yahut müslümanın (nimet) durumlarından birini görünce keşke müslüman olsaydı diye temennide bulunacaklardır.

Bu ayetin benzeri şu ayettir: “Ateşin üzerinde durduruldukları zaman: Ne olurdu tekrar dünyaya döndürülseydik, Rabbimizin ayetlerini yalanlamasay-dık da müminlerden olsaydık dediklerini bir görsen!” (En’am, 6/27).

Taberani’nin Ebu Musa el-Eş’arî’den rivayet ettiği hadis-i şerifte Peygam­berimiz (s.a.) şöyle buyurmuştur: “Cehennemlikler yanlarında Allah’ın dilediği ehl-i kıbleden olan kimselerle birlikte Cehennem’de toplanırlar. Kâfirler (Ce-hennem’e giren) müslümanlara:

– Siz müslüman değil miydiniz? diye sorarlar. Müslümanlar:

– Evet, derler. Kâfirler:

– Peki, müslümanlığın size ne faydası oldu. Siz de bizimle birlikte cehen-nem’e girdiniz, derler. Müslümanlar:

–  Bizim günahlarımız vardı. Bu günahlarımız sebebiyle cezalandırıldık, derler.

Cenab-ı Hak bunların söylediklerini duydu. Ehl-i Kıbleden olan cehen­nemliklerin cehennemden çıkarılmasını emretti. Onlar da cehennemden çıka­rıldılar. Cehennem’de geride kalan kâfirler bu durumu görünce: Keşke bizler de müslüman olsaydık da, onların cehennemden çıktığı gibi biz de çıksak! der­ler. Bundan sonra Peygamberimiz (s.a.) şu ayeti okudu: “Elif, Lam, Ra. Bu ayetler kitabın ve her şeyi açıkça beyan eden Kuranın ayetleridir. Kâfirler (kıya­met günü) keşke biz de müslüman olsaydık, temennisinde bulunurlar.” (Hicr, 1-2).

Bu ayetten sonra Cenab-ı Hak kâfirleri tehdit etti, onları şiddetli bir teh­dit ve kuvvetli bir ihtarla korkuttu ve şöyle buyurdu:

“Ey Muhammed! Kâfirleri eğlencelerinde ve dünya lezzetlerinden yarar­lanma hususunda kendi hallerine bırak, hayvanların yediği gibi yesinler. Boş ümitler onları tevbeden ve Allah’a yönelmekten, ahiretten ve ölümü düşün­mekten alıkoyup oyalayadursun. Onlar amellerinin akıbetini ve gelecekteki durumlarını gayet iyi bilecekler.”

Bu ayet şu ayetler gibidir: “De ki: Yaşayın bakalım. Ama en son varacağı­nız yer cehennem ‘dir. “(İbrahim, 14/30).

“(Ey kâfirler!) Dünyada az bir müddet yiyin ve eğlenin bakalım. Siz şüphe­siz suçlu kimselersiniz.” (Mürselât, 77/46).

Görüldüğü gibi bu üç ayette kâfirlerin dünyadaki ihmalkârlarının sebeple­ri beyan edilmektedir. Artık onların ahirette hiçbir nasipleri bulanmayacaktır.

Cenab-ı Hak bundan sonra da kâfirlerin azabının kıyamet gününe tehir edilmesinin sebebini zikretmektedir: Allah Tealâ’nın bütün ümmetler hakkın­daki sünneti, kanunu aynıdır. Bu da bir kavme bir hüccet (peygamber) gönder­meden kendilerine hidayet ve Hak yolu tebliğ etmeden, Levh-i Mahfuzda belir­lenen ve takdir edilen ecelleri bitmeden önce hiçbir kavmi helak etmemesi ve helak olma vakti gelen hiçbir kavmin azabını tayin edilen vaktinden sonraya bırakmaması ve müddetleri bitmeden öne almamasıdır: “Her ümmetin (belli) bir eceli vardır. Ecelleri geldiği zaman onu ne bir an geri bırakabilirler ne de ileri alabilirler.” (Araf, 7/ 34).

Bu ayetlerden maksat şudur: Allah dileseydi kâfirlere azabı acilen verirdi. Fakat ilâhî hikmet tevbe ederler ümidiyle onlara mühlet verilmesini gerekli kıldı. Çünkü her ümmetin belirli bir eceli vardır. Bu ecelde ne gecikme, ne öne alma olabilir Allah mühlet verir ama ihmal etmez.

Bu ayet -İbni Kesir’in dediği gibi- Mekke halkına ve benzerlerine içinde bulundukları ve bu sebeple helak olmaya müstahak oldukları şirk, inatçılık ve dinsizlikten vazgeçmeleri hususunda bir tenbih ve irşattır. ^[1][1]