TABERİ (RH.A)’İN BAKIŞ AÇISIYLA SEBE SURESİ 51. VE 54. AYET-İ KERİMELER

51- Sen o kafirleri, korkup dehşete düştükleri zaman bir görmelisin. Artık kaçacak yerleri de yoktur. Onlar, yakın bir yerden yakalanmışlardır.

Bu ayette vasıflan zikredilen insanlardan kimlerin kastedildiği hakkında müfessirler farklı görüşler zikretmişlerdir.

Abdullah b. abbas ve Dehhak’a göre, burada zikredilen insanlardan mak­sat, Resulullahı yalanlayan müşriklerdir. Bunlar, dünyada iken korkunç bir aza­ba maruz kalmışlar ve kendilerini ondan kurtaramarnişlardir. Abdullah b. Zeyd’e göre bu azap, onlann Bedir savaşında öldürülmeleridir. Taberi de bu gö­rüşü tercih etmiştir.

Hasan-ı Basri, Mücahid ve Ata’ya göre ise bu âyette zikredilen insanlar­dan maksat, müşrikler, korkuya düşmeleri anı ise, kabirlerinden çıkıp gözleriyle ilahi azabı görmeleri ânıdır.

Said b. Cübeyr ve Rib’î b. Hiraş’a göre ise, burada zikredilen insanlardan maksat, kıyamet kopmadan önce ortaya çıkacak olan Deccalm ordusudur. Bu ordunun korkuya kapılma ânı ise, Mekke ile Medine arsındaki “Bcyda” denilen mevkide yerin dibine geçirilmeleri ânıdır. ^[1][61]

52- O zaman onlar: “Hakka imkan ettik, “derler. Fakat çok uzak bir yerden istediklerine nasıl ulaşırlar?

Müşrikler bizzat gözleriyle Allanın azabını gördükleri zaman: “Biz, Alla-ha, kitabına ve Peygamberine iman ettik, “derler. Fakat çok uzak bir yer olan âhiretten, dünyadaki imana nasıl ulaşacaklar? Yahut âhirete gittikten sonra dün­yaya tekrar nasıl dönüp te teve edeceklerdir? Zira onlar, Allahtan tekrar dünya­ya döndürülüp, yaptıklarından vazgeçerek tevbeetm el erini nesibetmeyi isteyeceklerdir. ^[2][62]

53- Halbuki onlar, daha önce onu inkâr etmişlerdi. Uzak bir yerden gayba atıp tutuyorlar.

Habuki kâfirler, azabı görünce rablerinden istedikleri o şeyi, dünyada sağ iken inkâr etmişlerdi. Allaha ve Peygambere iman etmiyor ve yaptıkanndan vazgeçmiyorlardı. Onlar bir yerden gayba atıp tutuyorlar.

Âyet-i kerimenin sonunda bulunan bu ifade çeşitli şekillerde izah edil­miştir. Müfessirlerin bazılarına göre bu âyetin izahı şöyledir: Müşrikler Muhammede ve Kur’ana uzaktan taş atıyorlar. Muhammede bazan “Kahin” bazan “Şair” bazan da “Deli” diyorlar. Böylece Resulullahtan çok uzak olan bu sıfatla­rı, hiçbir bilgileri olmadığı halde ona yakıştırmaya çalışıyorlar. Halbuki onlar, Resulullahtan bu söylediklerinin tam aksini müşahadc etmektedirler. Yani onun güvenilir, yalan söylemeyen ve doğru sözlü bir kimse olduğunu bilirler.”

Bazı müfesssirlere göre de âyetin izahı şöyledir: “Müşrikler, “Öldükten sonra dirilme olmayacaktır. Cennet ve cehennem yoktur, “şeklindeki inkarcı sözleriyle gayba taş atarlar. Onlar, Allanın mutlak kudret sahibi olduğunu idrak etmekten uzaktırlar. Onlar, Allanın kudretini kendi âciz kudretlerine benzeterek gayba taş atarlar.”

Diğer bazı müfesssirlere göre ise bu âyetin izahı şöyledir: “Müşrikler, : “Rabbimiz, işittik, gördük Bizi tekrar dünyaya gönder de salih emeller isleye­lim. ^[3][63]diyerek âhiretten çok uzak olan dünyaya döndürülmek isterler ve böylece gayba taş atarlar. Fakat onların bu isteklerinin kabulü mümkün olmaya­caktır. ^[4][64]

54- Artık kendileriyle arzuladıkları şeyler arasına engel konur. Nite­kim daha önce benzerlerine de aynı şey yapılmıştı. Çünkü onların hepsi de (hak üzerinde) şüphe ve endişe içindeydiler.

Müşrikler, ilahi azabı bizzat gözleriyle gördüklerinde, onlarla, iman et­meleri arzusuna bir perde çekilir ve kâfir olarak ölür giderler. Yani onlara artık tevbe etme imkânı verilmez. Nitekim onlardan önceki yandaşlarına da aynı şey yapılmıştı. Zira onlar, derin bir şüphe içindedirler, “Taberi bu izah şeklini tercih etmiştir.

Bu âyet-i kerimeyi şu şekilde izah edenler de vardır: Müşriklerle, dün­yada kendilerinin olmasını arzuladıkları mal, evlat ve makam gibi şeyler arasına perde çekilir. Onlar bu arzuladıkları şeylerden mahrum edilirler.” Buhari de bu izah tarzını benimsemiştir.

Mü’cahid de bu âyeti şöyle izah etmiştir; “Ahirette, kâfirlerle onların dünyaya dönüp levbe etmeleri arzulan arasına engel konulmuştur. Onlar bir da­ha dünyaya döndürmeyeceklerdir.” ^[5][65]