VEHBE ZUHAYLİ (RH.A)’İN BAKIŞ AÇISIYLA TEVBE SURESİ 97. VE 99. AYET-İ KERİMELER

Bedevi Arapların Küfre Düşmeleri, Münafık Olmaları Ve İman Etmeleri

97- Bedeviler inkâr ve ikiyüzlülük bakı­mından daha kötüdürler ve Allah’ın Peygamberine indirdiği hükümlerin sı­nırlarını tanımamaya daha müsaittir­ler. Allah her şeyi en iyi bilendir, tam bir hüküm ve hikmet sahibidir.

98- Bedevilerin bazıları vardır ki, Allah yolunda harcadığını bir ziyan sayar ve sizin başınıza belâlar gelmesini bekler. O belâlar kendi başlarına olsun! Allah her şeyi çok iyi işiten ve çok iyi bilendir.

99- Bedevilerden bir kısmı da Allah ve ahiret gününe iman eder. Harcadığını Allah katında yakın dereceler elde et­meye ve Peygamberin dualarını almaya vesile sayar. İyi biliniz ki, bu gerçekten onlar için Allah’a bir yakınlık vesilesi­dir. Allah onları rahmetine koyacaktır. Şüphesiz ki Allah çok bağışlayan, çok merhamet edendir.

Açıklaması

Çölde oturan bedevî Arapların küfür ve ikiyüzlülükleri diğerlerinden daha kötü ve daha şiddetlidir. Onlar bu durumlarıyla Allah’ın Rasulüne indirdiği şer’i hükümlerin sınırlarını tanımamaya daha ısrarlıdırlar. Çünkü başkaların­dan daha sert tabiatlı ve daha katı kalplidirler.

İmam Ahmed, Ebu Davud, Tirmizî ve Nesai’nin İbni Abbas’tan rivayet et­tiği bir hadis-i şerifte Peygamberimiz (s.a.) şöyle buyurur: “Kim çölde oturursa kaba olur. Kim av peşinden koşarsa gafil olur. Kim sultana (idareciye) giderse fitneye düşer.”

Ebu Davud ve Beyhaki de aynı hadis-i şerifi Ebu Hureyre’den şu ilâve ile rivayet etmektedirler: “Bir kimse sultana (idareciye) ne derece yakın olursa Al­lah’tan o derece uzak kalır.”

Çünkü idareciler genellikle nasihattan ve açık sözlülükten hoşlanmazlar, dolayısıyla da onlara umumiyetle gösterişçi ve dalkavuk kimseler yakın olur.

Allah bedevî olsun, şehirli olsun yarattığı insanın durumunu geniş ilmiyle gayet iyi bilendir; onlara koyduğu şeriatında, iyilere mükâfat günahkârlara ce­za verme hususunda tam bir hüküm ve hikmet sahibidir.

Bu ayetler bedevî Araplar hakkında bir kınama değildir. Sadece durumla­rını tavsif etmekte, bu duruma razı oldukları müddetçe zemme lâyık oldukları­nı beyan etmektedir.

Çölde konaklayan herkes bedevidir. Köy ve kasabalara yerleşenler ise “Arap”tır. Muhacir ve Ensar için bedevî denmez; çünkü onlar “Arap”tırlar. Pey­gamberimiz (s.a.) “Arapları sevmek imandandır” buyurmuştur.[1][70]

Bedevî Arapların bir kısmı mallarını gösteriş ve onları yanıltmak için müslümanlara yakınlık temin yolunda harcarlar ve bu şekildeki harcamalarını bir ziyan ve kayıp kabul ederler. Çünkü bu sebeple Allah nezdinde bir sevap beklemezler. Başınıza belâ ve musibet gelmesini beklerlerki böylece mallarını harcamaktan kurtulacaklardır. Onlar müşriklerin müminlere karşı galip olma­sını beklemektedirler. Bundan ümitlerini kesince Peygamberimiz (s.a.) ölünce İslâm sona erer zannıyla onun ölmesini beklemeye başladılar.

Rivayet edildiğine göre Esed ve Gatafan kabileleri bu şekilde hareket edi­yorlardı. Allah da onlara hitaben

“O belâlar kendi başlarınadır!”. Yani bu arzulan onların başına çevrilecek­tir, kötü belâlar onlara dönecektir, buyurmuştur. Yahut bu ifade onların müslü-manlar hakkında beklediklerinin kendi başlarına gelmesi şeklinde bedduadır. Bu beddua gerçekleşmiş, kötü belâlar, felâketler onlara çevrilmişti. Mağlup, perişan, hor ve zelil olmuşlardı. Allah mallarını harcarken söylediklerini, kul­larının onlar hakkındaki beddualarını çok iyi işitendir. İçlerinde gizledikleri ni­yeti ve kimin zafere kimin de zillete daha lâyık olduğunu en iyi bilendir.

Nitekim Cenab-ı Hak şöyle buyurmaktadır: “De ki: Siz bizim için iki güzel­liğin birinden başka neyi bekleyebilirsiniz? Biz ise sizin için Allah’ın kendi nez-dinden veya bizim elimizle sizi azaba uğratmasını bekliyoruz.” (Tevbe, 9/52).

Bedevi Araplar içerisinde kâfirler ve münafıklar bulunduğu gibi “Bede­vilerden bir kısmı… iman eder” ayet-i kerimesinin ifadesiyle, müminler de bu­lunmaktadır. Yani bedevî Arapların diğer bir kısmı -Cüheyne, Müzeyne kabile­leri, Eşlem ve Gıfaroğullan gibi kabileler- sahih bir şekilde iman etmişlerdi.

Mücahid diyor ki: Bunlar Müzeyne kabilesinden olan Mukarrinoğullarıdır. Bu kabile haklarında “Cihada çıkmak maksadıyla kendilerine binek vermen için sana geldiklerinde…” (Tevbe, 9/92) ayeti nazil olan kabiledir. Bunlar Allah yolunda harcadıklarını Allah nezdinde yakın dereceler elde etme vesilesi sayan ve bu şekilde Rasulullah’ın kendileri için dua etmesini arzu edenlerdir.

İyi bilinmelidir ki bu onların elde ettiği Allah’a yakınlık derecesidir. Bu ifadeler onların inancının doğruluğuna Allah tarafından yapılan bir şahitliktir; onların arzu ve temennilerinin tasdik edilmesidir.

Allah onları rahmetine -yani cennetine ve rızasına- nail kılacaktır. Bu on­ları rahmetiyle kuşatacağına dair verilen bir vaaddir. Şüphesiz Allah gerçekten çok bağışlayıcı ve çok merhamet edicidir. Amellerinde ihlâsh olanlar için mağfi­ret ve rahmeti geniştir, işledikleri günah ve kusurları örter. Onları son nefeste imanla gitmelerine sebep olacak salih ameller işlemeye muvaffak kılarak onla­ra rahmet eyler.

Bu ayetteki “rahmetle kuşatma” ifadesi şu ayet-i kerimedeki “rahmet” ifa­desinden daha beliğdir: “Rableri onları nezdinden bir rahmet, rıza ve cennetler­le müjdeler.” (Tevbe, 9/21). [2][71]